Piyasada alış ve satışın iki yönlü baskısı, belirli bir gelgit süreci sonunda fiyat hareketlerinin kararlı bir şekilde yükseliş veya düşüş yaşamasına neden olabilmektedir. Sıkışma formasyonları, arz ve talebin mücadelesi sonunda piyasada oluşabilecek hareketleri öngörebilmek için kullanışlı göstergelerdir.

a) Üçgen Formasyonları

Alış ve satış arasında yaşanan mücadele sonunda üçgen şekilli hareketler üreten trendleri gösteren formasyonlardır.
 

Simetrik üçgen formasyonu:

Aşağı ve yukarı yönlü fiyat hareketleri arasında aşırı bir gerilim yaşandığı durumlarda ortaya çıkan bir formasyondur. Birbirini sıkıştıran iki fiyat hareketi gelgitler yaşayarak belirli bir süreliğine aşağı veya yukarı yönlü hareket eder, ancak yükseliş ve düşüş arasında mücadele tekrar yaşanır ve buna göre tekrar bir zirve veya dip noktası oluşur. Yükseliş durumlarında oluşan her zirve bir önceki zirvenin altında kalır, düşüş durumlarında ise her dip noktası bir öncekinin üzerinde kalır.

Simetrik üçgen formasyonu oluşumu sırasında gelecek fiyat hareketlerini tahmin edebilmek zorlaşır, bu yüzden trendin tamamen belirlenmesini beklemek ve o yönde hareket etmek olacaktır.
 

Alçalan üçgen formasyonu: 

Düşüş noktaları düz bir çizgi halinde ilerlerken, her zirve noktasının bir öncekine kıyasla aşağı seviyede kaldığı bir formasyondur. Formasyonun sonucunda fiyatlar genellikle inişe geçer.
 

Yükselen üçgen formasyonu: 

Yükseliş noktalarının hemen hemen düz bir çizgi halinde ilerlediği, dip noktalarının ise her seferinde daha yukarıya geçtiği formasyondur. Formasyonun sonunda fiyatlar genellikle yükselişe geçer.
 

b) Takoz Formasyonları

Çok sık görülen bir formasyon olmamakla birlikte, önem derecesi yüksektir.
 

Yükselen takoz formasyonu: 

Kısa vadede yükselme trendi gibi görünen, ancak fiyatların düşüşünün habercisi olan bir formasyondur. Sürekli daha yüksek fiyattan alış işlemi yapması fiyatları yükseltir ve yükselen fiyatlar sonucunda talepler düşer ve piyasa inişe geçer.
 

Alçalan takoz formasyonu: 

Fiyatların düşüşe geçiyormuş gibi göründüğü bir trendin ardından yükselişe geçilmesiyle oluşan bir formasyondur. Sürekli daha düşük fiyattan satış işlemi yapılması fiyatların düşmesine sebep olur. Bu durum ise arzın düşmesine ve piyasanın yükselmesiyle sonuçlanır.
 

c) Bayrak Formasyonu 

Yukarı veya aşağı yönde ilerleyen bir trendin ortalarında yaşanan bir geçiş aşamasıdır ve genellikle fiyatların önceki trend yönünde ilerleyeceği sinyali olarak yorumlanır.  

Fiyatları belirli bir yönde ilerlerken işlem hacminin düşmesiyle geçici sapmalar oluşabilir. Bu sapmalar sonucu trendin aksine ilerleyen çizgi, işlem hacminin yükselmesiyle tekrar rayına oturur ve kaldığı yerden devam ederek formasyonu tamamlar.
 

d) Flama Formasyonu 

Bayrak formasyonuna çok benzemekle birlikte, flamaya benzer bir üçgen şeklinde olmasıyla ondan ayrılan bir formasyondur.
 

e) Mum Grafik Formasyonları

 

e1) Yukarı dönüş sinyali veren mum formasyonları

 

Doji Sabah Yıldızı

En çok bilinen mum grafik formasyonlarındandır. Formasyonda ilk gün piyasada sert bir düşüşü gösteren bir siyah mum görünmekte, ardından arz ve talebin dengede olduğuna işaret eden doji belirmekte ve üçüncü gün yükselişi gösteren içi boş bir mum ortaya çıkmaktadır.

Alım sinyali veren formasyonun bu isimle anılmasının nedeni, güneş doğmadan önce ortaya çıkan sabah yıldızının yeni bir günün (yükseliş trendi) habercisi olmasıdır.
 

Sabah Yıldızı:

Doji sabah yıldızı formasyonundan farklı olarak, sabah yıldızı formasyonunda ortadaki mum doji değil, içi boş ve kısa bir mumdur. Ortadaki mum, piyasada ufak çaplı da olsa bir yükseliş yaşandığını gösterir. Doji sabah yıldızından daha fazla görülmektedir ama güvenilirliği ondan daha düşüktür.
 

Üç Beyaz Asker

Fiyatların uzun bir süre dipte kaldığı durumlarda piyasanın yukarı yönlü bir tepkisi yeni bir trend başlatabilir. Yükselişten sonra gelen iki günde trend kapanış fiyatlarını bir öncekine göre daha da artırarak devam eder. Önemli bir alış sinyalidir.
 

Bebek Yuttuğunu Gizleyen Boğa Formasyonu

Bu formasyonda kuyruksuz mumlara “marubozu” adı verilmektedir. İlk iki gün görülen marubozuların üst kuyruğunun olmaması açılış fiyatının en yüksek seviyede olduğunu, alt kuyruğunun olmaması ise kapanış fiyatının gün içi en düşük seviyede olduğunu gösterir.

Üçüncü günde, günün kapanışının o gün içindeki en düşük seviyeye yakın gerçekleşmesine rağmen fiyatların kısa süreli olarak bir önceki kapanışın üstüne yükselmesi düşüşün devam edeceği beklentisine şüphe düşürür. Bu durumu gören piyasa aktörleri hızla alış gerçekleştirir ve yükseliş gerçekleşir.
 

e2) Aşağı dönüş sinyali veren formasyonlar

 

Akşam Yıldızı Ayı Formasyonu

Uzun beyaz mum çubuğuyla ifade edilen piyasadaki büyük bir yükselişten bir sonraki gün içerisinde trend aynı istikamette devam eder. Ancak bu sefer açılış fiyatı ve kapanış fiyatı arasındaki farkın yeteri kadar büyük olmaması, yatırımcıların önceki kadar kararlı olmadığını gösterir. Beyaz mum çubuğunun yukarı yönlü bir boşluk bırakması bunu göstermektedir. Yükselişin devam etmeyeceği beklentisinden dolayı üçüncü gün içinde piyasa düşüş yönlü bir harekete sahne olur. Siyah mum çubuğu ayı yönlü bu hareketi gösterir.

Yükselen trendlerin en üst noktalarında oluşması, bu formasyonunu güvenilirliğini daha çok artırmaktadır.
 

Doji Akşam Yıldızı Ayı Formasyonu

Piyasada görülen yükseliş trendinden bir sonraki gün içinde yatay yönlü bir hareketin oluşması, yükselişin devam etmeyeceği beklentisini oluşturur. Açılış ve kapanış fiyatları arasındaki farkın öncekine göre dar olması ikinci günde kararsızlık yaşandığını gösterir. Haç şeklindeki doji buna işarettir. Üçüncü günde ise piyasa aktörlerinin satışa karar vermesiyle aşağı yönlü bir hareket başlar. Siyah mum çubuğu bunu gösterir.
 

Yukarı Kopan İki Karga Ayı Formasyonu

İlk gün yaşanan yükseliş, kendini uzun beyaz mum çubuğu halinde göstermektedir. İkinci gün, piyasa bir önceki güne göre daha yukarıda açılır. Ancak fiyatlar biraz düştüğü için kısa bir siyah mum çubuğu oluşur, bu durum trendin erimeye başladığına işarettir. Üçüncü gün, ikinci günün açılış fiyatı seviyesinde veya daha üstünde açılır, ancak satış baskısının devam etmesi sonucu fiyatları önceki kapanışın altında kapanır.

Dalgalı piyasalarda daha çok görülen bir formasyondur.